Georganiseerd door
Cursus
Heidebeheer
Vol voor 2026!
Stuur met de nieuwste inzichten op de ontwikkeling van heide
Werk je als beheerder of ecoloog en wil je beter begrijpen hoe heide zich ontwikkelt en hoe je daarop stuurt? In deze cursus leer je de nieuwste inzichten en hoe beheermaatregelen zoals plaggen, begrazen en maaien de vegetatie en soortenontwikkeling beïnvloeden.
Je krijgt inzicht in processen zoals vergrassing, veroudering en herstel, en leert hoe je keuzes afstemt op je doelen en de situatie in het veld. Zo ga je van uitvoeren naar bewust sturen en ontwikkel je heidegebieden die ecologisch zo goed mogelijk functioneren binnen de problematiek van verdroging, verzuring, vermesting en verstoring.
Deelnemers geven aan dat ze door de passie van de docent extra gemotiveerd zijn om hun eigen gebied nog eens goed te inventariseren en het beheer bij te sturen. In de cursus en in het boek zitten daarvoor veel praktische handvatten.
Doelgroep
Heidebeheer in een landschapsecologische context
Er zijn veel nieuwe inzichten in het heidebeheer. De afgelopen 10 jaar zijn oude gebruiken afgeschaft en nieuwe uitgetest. Ook de insecten houden de gemoederen goed bezig. Deze tweedaagse cursus heidebeheer gaat in op wat een beheerder kan doen en wat beter is om te laten. Heide wordt daarbij in de breedste zin behandeld en als landschap benaderd. Jap Smits, heidespecialist en medeauteur van het boek heidebeheer, is de enthousiaste docent.
Achtergrond
Het soortenrijke heidecultuurlandschap van weleer bestond niet uit alleen paars bloeiende heide, zoals lang gedacht. Variatie en afwisseling, veelal veroorzaakt door veelvormig gebruik door boeren, waren hele belangrijke kenmerken. Daarbij pasten dan ook veel soorten. Leer welke aspecten hiervan cruciaal zijn en hoe dit in het landschap van nu zijn plaats kan krijgen.
Biotopen of soorten
De benadering van soortenbeheer en biotoopbeheer lijken tegengesteld, maar kunnen goed samen gaan. In deze cursus komen beide aan bod; de ecologische kennis van kenmerkende soorten wordt gecombineerd tot inzichten rondom beheer van habitattypen. Geplaatst binnen de landschappelijke context biedt dit een breed inzicht, wat nodig is om de juiste keuzen te kunnen maken in jouw eigen beheer.
Insecten spelen een belangrijke rol
Een groep die speciaal wordt uitgelicht in deze cursus zijn de insecten, die terecht steeds meer in de belangstelling staan. Ze vormen al jaren één van de specialisaties van de docent en daarmee spelen ze ook een belangrijke rol in deze cursus. Je leert in meer detail welke beheermaatregelen welke effecten hebben, zodat je de ontwikkeling goed kan sturen.
Het heidebeheer uitvoeren in de praktijk
Branden, maaien en plaggen gevolgd door begrazing vormden vroeger de belangrijkste factoren van de heide-economie. Zo is het heidecultuurlandschap ook ontstaan. Nu is het aan natuurbeheerders om dit cultuurlandschap in stand te houden, liefst met zowel de aanwezigheid van kritische soorten, als met grote aantallen individuen. Het landgebruik en de abiotische omstandigheden zijn echter flink veranderd, waardoor het beheer moet mee veranderen. Hydrologische verbeteringen en het oplossen van mineralen en nutriënten tekorten door uitspoeling (door toepassing van steenmeel al of niet in combinatie met bekalking) zijn voorbeelden hiervan. De nieuwste inzichten rondom heidebeheer spelen in deze cursus een belangrijke rol. Om heide op de lange termijn ecologisch te laten functioneren heeft iedere beheerder deze kennis nodig.
Excursies in het veld
Deze cursus van 2 dagen heeft steeds de middagen buiten. Daar wordt de praktijk bekeken en bediscuteerd. Ook worden praktijkopdrachten uitgevoerd. Daarmee gaat het hele verhaal letterlijk leven. Kennis, tips en ervaringen van de docent en deelnemers worden uitgewisseld, wat als heel prettig wordt ervaren door de cursisten.
Na deze cursus Heidebeheer
Deze cursus bestaat uit
- Presentaties over het heide cultuurlandschap en heidebeheer
- Kennis en informatie over de relatie tussen abiotische factoren en kenmerkende heidegebonden soorten
- Veel praktijkvoorbeelden, mede aan de hand van gestelde vragen
- Veldbezoeken met voorbeelden en discussies over toepassingen
Benodigde basiskennis
Algemene kennis van natuurbeheer is gewenst
Cursusdata en locatie
Deze cursus wordt ieder jaar in september gegeven;
- Heeze, donderdag 17 en 24 september 2026 (vol)
Data voor 2027 verschijnen in september op de website.
Deze cursus kan ook in-company gegeven worden voor het hele team (voorkeursperiode mei-oktober). Stuur een mail naar info@naturio.nl als u interesse heeft!
Achtergrondinformatie
Het boek Heidebeheer (Smits en Noordijk, 2013) vormt het naslagwerk van deze cursus. Als u die nog niet heeft, kan die op de cursusdag indien gewenst aangeschaft worden.
Review
Rapportcijfer gemiddeld; 8,8 (ruim 90 cursisten)
Percentage deelnemers die de cursus aanbeveelt; 100%
‘Zeer leerzaam en heel goed een ander heideterrein te bezoeken. Docent heeft heel veel kennis en is enthousiast!’ – september 2025
‘Zeer inspirerende docent en goede opbouw van de cursusdagen’. – september 2025
‘Leerzame cursus met veel handvatten voor mijn eigen werkveld.’ – september 2025
‘Het is een zeer uitgebreide cursus en het heeft mij veel inzichten gegeven voor toekomstig beheer.’ – september 2024
‘Heel interessant, ik kan hiermee vooruit. Alleen door de hoeveelheid informatie is herhaling voor mij interessant.’ – september 2024
‘De cursus was zeer leerzaam. Heeft me gemotiveerd de heideterreinen in ons gebied te inventariseren en waar nodig te verbeteren.’ – september 2023
‘Erg interessant, compleet en kundige docent. Behoefte aan nog meer verdieping. Aanrader voor alle heidebeheerders.’ – september 2023
‘Goed toegespitst op de praktijk en huidige inzichten van heideterreinen.’ – Veluwe, september 2021
‘Goede praktische cursus. Wel wat basiskennis vereist, hoog tempo, herhaling nodig.’ – Veluwe, september 2021
‘Super. Veel geleerd en praktisch inzetbare kennis opgedaan.’ – Veluwe, september 2021
‘Jap kan vol passie zijn kennis overbrengen, je blijft luisteren.’ – Vaassen, september 2020
‘Goede degelijke cursus die praktisch goed toe te passen is!’ – Heeze, oktober 2019
Geschikte combinaties
Deze cursus past goed bij de andere cursussen met als thema natuurbeheer, zie ook de pagina met opleidingen. Volg de link met korting voor een interessante combinatie.
Docent
Kenmerken van alle cursussen
Meld hier aan voor deze cursus.
Na deze aanmelding reserveren we een plaats en ontvang je meer informatie. Zodra je die hebt teruggestuurd is je aanmelding definitief.
Aanmelden cursus heidebeheer
De aanmelding is gelukt zodra je een schermbevestiging krijgt en een mail met een aanvullend aanmeldformulier (binnen enkele minuten). Gebeurt dit niet, neem dan contact met ons op via info@naturio.