Slootsafari – herken waterkwaliteit

Herken waterkwaliteit

Weet jij hoe je de waterkwaliteit in jouw beheergebied of plangebied herkent? Als het helder is, met wat waterplanten, zegt dat genoeg? De 330.000 km aan sloten en ontelbare poeltjes die Nederland rijk is vormen een thuis voor een gigantische lijst aan bijzondere en kenmerkende soorten. Van vissen en bootsmannetjes tot aan oeverflora en beschermde salamanders. De waterkwaliteit van slootjes en poeltjes kan snel achteruitgaan, wat allerlei effecten heeft op de biodiversiteit in en rond het water. Ook invasieve rivierkreeften kunnen zorgen voor een slagveld. In deze cursus duiken we in de Nederlandse sloot- en poelecosystemen: welke soorten planten en dieren kan je er aantreffen, en welke soorten zijn een indicatie voor een slechte of juist goede waterkwaliteit?

Ecosysteemfuncties en bedreiging

De cursus start met een korte introductie over sloten en hun rol in de Nederlandse natuur. Ook poelen worden belicht, met de overeenkomsten en verschillen. Daarna worden de meest voorkomende gevaren voor deze bijzondere ecosystemen behandeld, zodat je ze zelf ook beter leert herkennen. Hierbij worden de effecten op de lokale biodiversiteit in en rond het water meegenomen. Advies over mogelijkheden voor het wegnemen van deze gevaren zal worden gegeven. Concrete beheermaatregelen zullen daarbij zeker aan bod komen, maar deze vormen niet de kern van de cursusdag.

Herkenning en determinatie sloot-biodiversiteit

Wat zwemt en groeit er in de sloot? Om een beeld te krijgen van het leven onder water, is het noodzakelijk om eerst kennis te maken met de hoofdgroepen van planten en dieren die je tegen kan komen in de Nederlandse sloten en poelen. Hierbij besteden we extra aandacht aan hun ecologie. Ook de wettelijk beschermde soorten (Rode lijst en Omgevingswet) worden belicht. Tenslotte komen ook niet-inheemse soorten die onze slootjes en poeltjes nu hun thuis hebben gemaakt aan bod. Vangst- en onderzoeksmethodes zullen worden besproken, met nadruk op de fauna.

Indicatorsoorten en slootkwaliteit

Een unieke eigenschap van sloten is dat de aanwezige soorten een indicatie kunnen zijn voor de gezondheid van het hele ecosysteem. Deze zogenaamde “indicatorsoorten” kunnen alleen leven onder bepaalde milieuomstandigheden, die kenmerkend zijn voor gezonde of juist ongezonde slootjes. Herkenning van deze soorten is cruciaal in het bepalen van de slootkwaliteit. Ook voor poelen geven die een indicatie. Tijdens de cursus zullen we ons voornamelijk focussen op de soorten die bewezen zijn een indicatiewaarde te hebben voor bepaalde milieuomstandigheden (bijv. de flora benoemd in het mijnoeverplanten project van Naturalis, de macrofauna lijsten die gebruikt worden voor de slootjesdagen en andere monitoringsprojecten door o.a. STOWA en Kennisimpuls Waterkwaliteit).

Veldbezoek slootsafari

In de middag wordt alles in de praktijk gebracht door een veldbezoek, waarin enkele sloten worden onderzocht. We vertalen theorie naar praktijk door te gaan zoeken naar de behandelde flora en fauna, om zo de gezondheid van een sloot in kaart te leren brengen. Na deze dag kan je zelf de kennis en technieken eenvoudig toepassen in je eigen plangebieden of beheergebied. Goed argument om eens wat vaker buiten te komen!