Cursus
Sloten en poelen: ecologie en beheer
Leer waterkwaliteit beoordelen en vertalen naar effectieve maatregelen
Wat leeft er in een sloot of poel en wat zegt dat over de kwaliteit van het water? En minstens zo belangrijk: wat kun je met beheer doen om de ecologische kwaliteit te behouden of verbeteren?
In deze tweedaagse cursus leer je sloten en poelen ecologisch beoordelen én deze kennis vertalen naar praktisch beheer. De eerste dag duik je letterlijk en figuurlijk in het waterleven. Je leert belangrijke planten en dieren herkennen, ontdekt wat indicatorsoorten vertellen over de waterkwaliteit en gaat tijdens een veldexcursie zelf op onderzoek uit.
Op de tweede dag staat het beheer centraal. Wat betekenen de aanwezige soorten en omstandigheden voor schonen, baggeren, maaien en oeverbeheer? Wanneer grijp je in en wanneer juist niet? Hoe werkt gefaseerd maaien in de praktijk? Leer hoe jouw beheer daadwerkelijk bijdraagt aan een soortenrijk en goed functionerend watersysteem. Ook de toepassing van gedragscodes komt aan bod.
Zo leer je niet alleen kijken naar wat er leeft, maar vooral begrijpen waarom het er leeft en wat dat betekent voor het beheer.
Doelgroep
Doelgroep
- Groenbeheerders en hoveniers
- Agrariërs
- Terreinbeheerders
- Ecologen bij overheden en semioverheden
- Ecologen bij advies- en onderzoeksbureaus
- Docenten uit het groene vakonderwijs
- Overige groene vakmensen
Sloten en poelen als ecosysteem
Nederland telt een enorm netwerk van sloten en daarnaast talloze poelen. Kleine wateren die ecologisch verrassend rijk kunnen zijn aan waterplanten, amfibieën, libellen, waterkevers, slakken, wantsen en andere (macro)fauna. Maar hoe beoordeel je de kwaliteit van een sloot of poel? Weet jij waar je naar moet kijken?
De omstandigheden en het beheer bepalen welke soorten ergens kunnen leven. Wat vertellen planten en dieren over voedselrijkdom, zuurstof, waterkwaliteit en het beheer? Leer kansen en knelpunten herkennen in deze tweedaagse cursus. Want goed beheer begint met begrijpen hoe het watersysteem functioneert.
Waterleven herkennen en waterkwaliteit beoordelen
Op de eerste cursusdag maak je kennis met de belangrijkste groepen planten en dieren in Nederlandse sloten en poelen. Daarbij gaat het niet alleen om herkenning, maar vooral om hun ecologie en wat hun aanwezigheid vertelt over de omstandigheden in het water.
Je leert werken met indicatorsoorten en ontdekt hoe je soorten, vegetatie, water en omgeving combineert om de ecologische kwaliteit te beoordelen. Ook beschermde soorten, invasieve exoten en eenvoudige onderzoeksmethoden komen aan bod.
Tijdens de veldexcursie in de middag leer je alles in de praktijk toepassen, beter kijken naar een sloot of poel en echt begrijpen wat je ziet.
Van ecologische kwaliteit naar goed beheer
Op de tweede cursusdag verschuift de aandacht van beoordelen naar handelen. Want weten dat een water ecologisch matig functioneert is één ding. Bepalen wat vervolgens verstandig beheer is, vraagt een volgende stap.
Je leert welke invloed schonen, baggeren, maaien en oeverbeheer hebben op flora en fauna. Daarbij gaat het niet alleen om de maatregel zelf, maar ook om timing, frequentie, fasering en het gebruikte materieel.
Ook het verschil tussen instandhoudingsbeheer en omvormingsbeheer komt aan bod. Wanneer is ingrijpen nodig en wanneer kun je juist beter niets doen? En welke maatregel past bij het water, de aanwezige natuurwaarden en het doel dat je wilt bereiken?
Ook deze dag vormt een excursie de aangewezen manier om de opgedane kennis goed te leren koppelen aan de praktijk.
Zelf beoordelen en maatregelen kiezen
Tijdens beide cursusdagen staat de vertaling naar de praktijk centraal. Je onderzoekt zelf kleine wateren en oefent met praktijksituaties waarin je bepaalt wat er ecologisch goed gaat, waar knelpunten liggen en welke maatregelen daarbij passen.
Zo leer je niet alleen soorten herkennen of afzonderlijke beheermaatregelen kennen. Je leert het hele systeem bekijken: wat leeft hier, waarom leeft het hier, wat zegt dat over de kwaliteit en wat betekent dat voor het beheer?
Na deze cursus kun je daardoor ook in je eigen beheergebied of project gerichter sloten en poelen beoordelen en ecologische kennis vertalen naar effectieve maatregelen.
De eerste cursusdag wordt gegeven door Werner de Gier en Erwin Goutbeek is de docent van de tweede cursusdag.
Na deze cursus
Deze cursus bestaat uit
- Twee cursusdagen waarin ecologie, waterkwaliteit en beheer van sloten en poelen samenkomen.
- Veel aandacht voor herkenning van waterplanten en waterdieren en wat deze vertellen over de ecologische kwaliteit.
- Praktische kennis over schonen, baggeren, maaien en oeverbeheer en hoe je deze vertaalt naar passende beheermaatregelen.
- Veldexcursies waarin de kennis aan de praktijk wordt gekoppeld en je zelf de kwaliteit van kleine wateren beoordeelt en beheeradviezen bepaalt.
Cursusdatum en locatie
Volg de cursus in het voorjaar en ga de rest van de zomer vaak naar buiten om in jouw eigen gebied wateren te beoordelen;
- Nieuwegein op 1 en 22 juni 2027
Deze cursus kan ook in-company georganiseerd worden, tussen april en eind september.
Review
Deze cursus is in september 2025 van start gegaan.
Rapportcijfer gemiddeld; 8,7 (ruim 10 deelnemers)
Percentage deelnemers die de cursus aanbeveelt; 100%
‘Prima cursus, veel informatie, boeiend verteld.’ – 2025
‘Super enthousiaste docent! Veel energie, leuk! – 2025
‘Leuke cursus met veel informatie over de verschillende sloten en poelen. Duidelijke uitleg in het veld.’ – 2025
Geschikte combinaties
Deze cursus past goed bij diverse andere cursussen. Zie ook de pagina met opleidingen.
Docent
Kenmerken van alle cursussen
Meld hier aan voor deze cursus.
Na deze aanmelding reserveren we een plaats en ontvang je meer informatie. Zodra je die hebt teruggestuurd is je aanmelding definitief.
De aanmelding is gelukt zodra je een schermbevestiging krijgt en een mail met een aanvullend aanmeldformulier (binnen enkele minuten). Gebeurt dit niet, neem dan contact met ons op via info@naturio.